จังหวะถอนจิตออกจากสมาธิหรือในขณะไม่ได้ทำสมาธิก็ตาม ให้หมั่นใช้ปัญญาพิจารณา โดยอย่าเพิ่งคิดถึงสาเหตุว่าเกิดขึ้นเพราะเขาคนนั้นหรืออย่างนี้ เพราะจะทำให้จิตไม่สงบร้อนใจขึ้นมาอีก แต่ให้กำหนดดูอารมณ์ในขณะนั้นว่าเป็นอย่างไร หมั่นสังเกตอาการไหวตัวในจิตซึ่งเกิดจากความคิดปรุงว่ามีปัจจัยใดเกี่ยวข้องกันบ้าง

การเพ่งพิจารณาอารมณ์ภายในจิตใจของตัวเอง จะทำให้เข้าใจได้ว่า แท้จริงเหตุแห่งทุกข์เกิดจากฝ่ายตัวของเราเองต่างหาก มิใช่หาทางแก้ไขที่ผู้อื่นสิ่งอื่น

วิธีดับทุกข์ ต้องแก้ที่จิตใจของตัวเอง ต้องใช้ปัญญาคิดแยกแยะเรื่องต่างๆให้ละเอียด หมั่นใช้ความคิดพิจารณาอยู่เสมอ จนเกิดความเข้าใจชัดแจ้งไว้ก่อน ต่อเมื่อเกิดเหตุใดขึ้นมา จะได้เข้าใจในทันทีว่า อ้อ มันเป็นเช่นนี้อย่างนั้นเอง

ทุกข์เกิดแล้วทรงตัวอยู่ได้ไม่นานถ้าปราศจากสัญญาและสังขาร
ทุกข์จะดับไปด้วยปัญญาที่อาศัยสัญญาสังขารเช่นกัน

Go to top