Somkiat

หลายคนบอกว่า “น้ำขึ้นให้รีบตัก” รีบสอนของใหม่   แต่สำหรับผม… ช่วงที่น้ำกำลังขึ้น อาจไม่ใช่เวลาที่ต้องรีบตักเสมอไป บางครั้งเป็นเวลาที่ควรหยุดดูทิศทางน้ำก่อน ผมจึงเลือกพักการสอนชั่วคราว   ไม่ใช่เพื่อไปเรียน AI แต่เพื่อเรียนรู้ว่าจะนำ AI และ Copilot มาประยุกต์กับการใช้ Excel และการแก้ปัญหางานจริงได้อย่างไร   เพราะวันนี้… ไม่ได้มีแค่ผู้เรียนที่ต้องเรียนรู้ อาจารย์ก็ต้องเรียนรู้ไปพร้อมกันด้วย   ผมเชื่อว่า การสอนที่ดี ไม่ใช่การสอนให้ทันกระแส แต่คือการสอนให้ผู้เรียนนำไปใช้ได้จริง   ดังนั้นก่อนจะพาผู้เรียนออกเดินทางในยุค Excel + AI + Copilot   ผมขอใช้เวลาสักระยะ…เพื่อเตรียมเรือให้พร้อม

PivotTable ชื่อนี้ไม่ได้ตั้งมาเท่ ๆPivot = หมุนเปลี่ยนมุมมอง แต่คนส่วนใหญ่สร้าง PivotTable แล้วไม่ยอมหมุน พออยากดูข้อมูลก็กลับไป Filter → Copy → Paste  ทั้งที่ PivotTable ถูกสร้างมาเพื่อ “หมุน” แล้ว Double click ที่ตัวเลขที่อยาก “เจาะลึก” ดูรายละเอียดข้อมูลโดยเฉพาะ

ผมสอน Excel มาเกิน 30 ปี คลาสส่วนใหญ่ผ่านไปได้ด้วยดี แต่ก็มีบางครั้งที่เหมือน Mission Control กำลังสูญเสียการควบคุม ผู้เรียนไม่ตรงกลุ่ม… ผู้จัดอบรมเข้าใจคลาดเคลื่อน… หัวหน้าถามนอกเรื่อง… และอาจารย์ก็เผลอสอนเกินแผน… โชคดีที่เหตุการณ์แบบนั้น เกิดขึ้นครบทุกแบบเพียงครั้งเดียว ลองดูสิครับว่า คุณเคยเจอสักกี่ข้อในภาพนี้?

🤔 อยากเรียน AI ใช้กับ Excelจะเลือกเรียนกับกลุ่มไหนดี? หลายคนมองที่เนื้อหาหลายคนมองที่วิทยากรหลายคนมองว่าใช้ Copilot หรือ AI ตัวไหน แต่มีคำถามหนึ่งที่ผมเริ่มคิดมากขึ้นเรื่อย ๆ อาจารย์รู้หรือไม่ว่า คนในห้องเรียนมีพื้นฐานแค่ไหน? เพราะวันนี้ผู้เรียนไม่ได้ต่างกันแค่เรื่อง Excel บางคนยังไม่เข้าใจ Tableบางคนใช้ PivotTable ได้แล้วบางคนมี Copilot in Excelบางคนมีแค่ Copilot Chatบางคนใช้ AI ตัวอื่นและบางคนไม่มี AI เลย ห้องเรียนยุค AI จึงไม่ใช่แค่เรื่องของเนื้อหาแต่เป็นเรื่องของการออกแบบการเรียนรู้ให้คนที่มีพื้นฐานใกล้เคียงกันและมีเครื่องมือในระดับใกล้เคียงกันได้มาเรียนร่วมกัน เพื่อให้ทุกคนเดินไปสู่ความเข้าใจเดียวกันได้ ยิ่งผมสอนมานานขึ้นผมยิ่งพบว่า…คุณภาพของห้องเรียนไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนผู้เรียนเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความใกล้เคียงกันของผู้เรียนในห้องด้วย เพราะเมื่อทุกคนเริ่มต้นจากจุดที่ใกล้กันการเรียนรู้ก็จะเดินหน้าไปด้วยกันได้ง่ายกว่า…

สะพานเส้นนี้ไม่ได้เชื่อมแค่อดีตกับอนาคต แต่เชื่อมระหว่าง “ประสบการณ์” กับ “โอกาสใหม่” ยิ่ง AI เก่งขึ้น ผมยิ่งเชื่อว่าประสบการณ์มีค่ามากขึ้น เพราะ AI ช่วยหาคำตอบได้เร็วขึ้น แต่ประสบการณ์ช่วยให้รู้ว่า… คำถามไหนคือคำถามที่ควรถาม ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา ผมไม่ได้เรียนรู้แค่ Excel แต่ได้เรียนรู้คนที่ใช้ Excel ได้เห็นปัญหาที่คนทำงานเจอจริง และได้เห็นว่าเทคโนโลยีเปลี่ยนวิธีทำงานอย่างไร นั่นจึงเป็นข้อได้เปรียบที่ทำให้ผมช่วยได้ตรงจุดมากกว่า

  😵‍💫 เรื่องหนึ่งที่พวกเราร้องยี้มานานของ Table Slicer คือ การเลือกช่วงวันที่ไม่ยืดหยุ่นเวลาต้องการดูข้อมูลตั้งแต่วันหนึ่งถึงอีกวันหนึ่ง มักต้องเสียเวลาคลิกเลือกวันที่จำนวนมากทั้งที่สำหรับงาน Dashboard ผู้ใช้ส่วนใหญ่มักคิดเป็น ✅ ตั้งแต่วันไหนถึงวันไหน✅ เดือนนี้✅ ไตรมาสนี้✅ ย้อนหลัง 90 วัน มากกว่าการเลือกวันที่ทีละวัน 👉 สำหรับ Dashboard ผมจึงเปลี่ยนมาใช้เซลล์รับค่า From Date และ To Date ให้ผู้ใช้พิมพ์หรือเลือกวันที่ได้โดยตรงจากนั้นนำผลลัพธ์ไปรวมกับ Slicer ตัวใหม่ ผ่าน Helper Column ชื่อ Dashboard Scopeคลิกเดียวใน Slicer จะทำให้ Dashboard ทั้งระบบใช้เงื่อนไขเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็น KPI, Chart, Report หรือสูตร AGGREGATE ข้อดีคือยังคงใช้ Slicer ได้เหมือนเดิม แต่เพิ่มความยืดหยุ่นในการเลือกช่วงเวลา โดยไม่ต้องใช้ PivotTable, Timeline หรือ VBA Download Dashboard ตัวอย่างนี้ได้จากhttps://xlsiam.com/download/Dashboard02a.xlsx

ตอนแรกผมคิดว่า Outline น่าจะตอบโจทย์ แต่พอลองใช้งานจริง จึงพบว่าสิ่งที่ต้องการไม่ใช่แค่การ “เปิดดูข้อมูล” สิ่งที่ต้องการคือการ เลือกข้อมูลหลายรายการพร้อมกัน (Multi-Select) และ ค้นหาคำตอบได้เร็วขึ้น นั่นจึงเป็นเหตุผลที่ผมเปลี่ยนจาก Outline มาใช้ Slicer หลายครั้ง คำตอบไม่ได้มาจากการคิด แต่มาจากการได้ลอง

  😲 Slicer ช่วยเลือกข้อมูล แต่ไม่ได้ช่วยอธิบายว่า “เลือกอะไรอยู่” นี่เป็นเหตุผลที่หลาย Dashboard มีตัวเลขถูกต้อง แต่คนอ่านกลับตีความผิด ตัวอย่างนี้ใช้สูตร Excel ช่วยดึงรายการ Product ที่ยังแสดงอยู่หลังการกรอง แล้วสรุปเป็นข้อความบนหน้าจอ จาก❌ เห็นแค่ตัวเลขเปลี่ยนเป็น✅ เห็นทั้งตัวเลข และรู้ว่าตัวเลขนั้นมาจากข้อมูลชุดใด Dashboard ที่ดีไม่ใช่แค่ตอบคำถามว่า “เหลือยอดขายเท่าไร” แต่ควรตอบได้ด้วยว่า “ยอดขายนี้คำนวณมาจากอะไร” นี่คือการเพิ่ม Context ให้กับข้อมูลด้วยสูตร Excel ธรรมดา ๆ Download Dashboard ตัวอย่างนี้ได้จากhttps://xlsiam.com/download/Dashboard01Slicer.xlsx สูตรในภาพเหล่านี้ให้ Copilot ช่วยสร้างให้ครับ คนเราไม่ต้องกลัวแล้วว่าจะคิดสร้างสูตรยังไง พอสร้างแล้วเราค่อยตรวจสอบผลว่าทำงานได้จริงก็ OK ตัวอย่างนี้จะได้เห็นของจริงกัน วิธีทำ Dashboard หน้าเดียวให้แสดงยอดรวม นับ เฉลี่ย สูงสุด ต่ำสุด ด้วยสูตร Aggregate

Slicer เป็นเครื่องมือที่ยอดเยี่ยม แต่ Dashboard ที่ดี ไม่ได้เริ่มจากการใส่ Slicer ให้เยอะที่สุด เริ่มจากการใช้ Slicer ให้เหมาะกับข้อมูล ช่วยให้ผู้ใช้รู้ได้ชัดเจนว่ากำลังดูข้อมูลอะไรอยู่

ข่าวดี Prompt สำหรับ User คนทำงานทั่วไป ไม่จำเป็นต้องใช้ JSON ที่เป็น Prompt สำหรับ Developer/ Programmer